Społeczna Odpowiedzialność Biznesu na rynku kapitałowym

Artykuł autorstwa Mirosława Kachniewskiego oraz Magdaleny Raczek będący częścią publikacji "Odpowiedzialne inwestycje kapitałowe".

Chociaż termin Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (ang. CSR - corporate social responsibility) pojawił się w Polsce stosunkowo niedawno, działania charakterystyczne dla CSR funkcjonują na rynku kapitałowym od początku jego istnienia. Jednym z założeń działań w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu jest komunikacja i budowanie dobrych relacji z interesariuszami firmy czyli pracownikami, partnerami biznesowymi, klientami, społecznością lokalną i akcjonariuszami. Spółki giełdowe natomiast, jako podmioty publiczne, muszą nieustannie dbać nie tylko o wynik finansowy, ale również o relacje z otoczeniem biznesowym. Łamanie zasad ochrony środowiska czy konflikt z pracownikami może kosztować spółkę notowaną dużo więcej, niż chwilowe problemy wizerunkowe. Wszystkie zachowania, które są niezgodne z zasadami etyki biznesu (nie wspominając o zasadach prawa) mają odzwierciedlenie w cenie akcji emitenta. O tym jak dotkliwe mogą być konsekwencje nieprzestrzegania zasad ochrony środowiska przekonała się firma BP, której kurs akcji w ciągu 5 pierwszych tygodni od wybuchu katastrofy w Zatoce Meksykańskiej spadł o 34 proc., co oznaczało obniżenie wartości rynkowej koncernu o 58 mld dolarów. Spółki giełdowe z wielu powodów powinny być szczególnie wrażliwe na kwestie związane ze społeczną odpowiedzialnością biznesu. Po pierwsze emitenci - jako najwięksi gracze w gospodarce danego kraju - spotykają się z dużo większymi oczekiwaniami otoczenia niż firmy nienotowane, a ich działania są nieustannie podawane weryfikacji przez akcjonariuszy. Po drugie działania nieetyczne wywołują w ich przypadku bardzo konkretne konsekwencje finansowe w postaci natychmiastowego spadku wartości firmy. Po trzecie, dzięki społecznie odpowiedzialnemu podejściu do biznesu, spółka może lepiej radzić sobie na coraz bardziej wymagającym rynku, co w dłuższej perspektywie będzie miało pozytywny wpływ na kurs akcji. Działania w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu nie są dla spółek giełdowych filantropią, lecz inwestowaniem w przyszłą wartość firmy.

Korzyści dla spółki giełdowej wynikające z podejmowania działań CSR
Korzyści, jakie płyną z przemyślanego i konsekwentnego wdrażania przez spółki giełdowe strategii CSR, są niepodważalne. Wśród nich należy wymienić:

  • wzrost zainteresowania inwestorów i partnerów biznesowych – kontrahenci biznesowi chętniej nawiązują relacje ze spółkami, które są odpowiedzialne społecznie. Spółka zarządzana w sposób zapewniający nie tylko wysokie wyniki finansowe, ale również przejrzystość w działaniu, dobry wizerunek i relacje z otoczeniem, spotyka się z większym zainteresowaniem inwestorów, którzy traktują ją jako inwestycję mniej ryzykowną,  mogącą zapewnić w długim okresie wysokie stopy zwrotu. Dla inwestorów na rynkach światowych wiarygodność finansowa spółki notowanej jest równie ważna jak jej wiarygodność społeczna.
  • wzrost konkurencyjności spółki giełdowej - kształtowanie polityki firmy według zasad CSR to jeden z atutów, dzięki którym spółki giełdowe zdobywają przewagę konkurencyjną, zarówno na rynku krajowym, europejskim, jak i na rynkach światowych. To kwestia czasu, aż oczekiwania akcjonariuszy dotyczące spełniania standardów odpowiedzialnego biznesu będą bardziej rozpowszechnione na rynku polskim i brak strategii zarządzania firmą w sposób odpowiedzialny społecznie będzie czynnikiem dyskwalifikującym spółkę w oczach inwestorów.
  • wzmacnianie kultury organizacyjnej firmy – wdrażając w działalność zasady społecznej odpowiedzialności biznesu spółka buduje relacje z różnymi interesariuszami (pracownikami, klientami, dostawcami), oparte na zaufaniu, odpowiedzialności i przejrzystości dla wszystkich zainteresowanych. Promowanie wysokich standardów postępowania pozwala na kształtowanie trwałej kultury organizacyjnej firmy, dzięki której spółka ogranicza lub eliminuje zmiany partnerów biznesowych.
  • budowanie zadowolenia z pracy i lojalności pracowników, którzy są najważniejszym czynnikiem odpowiedzialnym za sprawne funkcjonowanie firmy. CSR jest jednym z elementów pozafinansowego motywowania pracowników. Poprzez wdrażanie konkretnych rozwiązań jak kodeksy etyczne, pomoc pracownikom posiadającym dzieci, tworzenie miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych, programy społeczne tworzy się pozytywny wizerunek firmy w oczach pracowników. Równocześnie spółka o reputacji przyjaznego pracodawcy cieszy się dużym zainteresowaniem osób poszukujących zatrudnienia.
  • budowanie lojalności klientów – po pierwsze konsumenci są coraz bardziej świadomi społecznie i dokując wyboru produktów zwracają coraz częściej uwagę na przestrzeganie zasad CSR w procesie produkcji (jakich pracowników zatrudnia firma, czy proces produkcji jest ekologiczny) oraz ogólny wizerunek firmy. Z drugiej strony prowadząc dialog z klientami firma może zapewnić wysoką jakość produktów i usług - znając oczekiwania i potrzeby klientów, wie jak je zaspokoić.
  • Kształtowanie dobrych kontaktów ze społecznością lokalną – spółka angażująca się w akcje społeczne skierowane do społeczności lokalnej zyskuje przychylność zarówno mieszkańców jak i władz lokalnych, co często ma kluczowe znaczenie przy rozszerzaniu działalności firmy i rekrutacji pracowników.
  • Inwestycje oparte o CSR

19 listopada 2009 r. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie zadebiutował pierwszy w Europie Środkowej i Wschodniej indeks spółek odpowiedzialnych społecznie – RESPECT Index. Doświadczenia giełd światowych pokazały, że indeksy etyczne są niezwykle skuteczne w promowaniu założeń biznesu odpowiedzialnego społecznie zarówno wśród inwestorów, jak i emitentów. Powołanie w Polsce pierwszego indeksu spółek odpowiedzialnych społecznie może być krokiem milowym w popularyzacji idei CSR w naszym kraju. Repect Index powstał, aby wyróżnić spółki ukierunkowane na prowadzenie działalności w sposób odpowiedzialny społecznie i podejmujące działania, które wykraczają poza obowiązki określone przez prawo. Od momentu pierwszej publikacji indeksu Respect jego wyniki są bardzo dobre w porównaniu do innych indeksów giełdowych. Od pierwszej publikacji do maja 2011 roku stopa zwrotu z Respect Index wynosiła 55,2%. Krótki okres funkcjonowania indeksu nie pozwala zweryfikować w jakim stopniu dobre wyniki są efektem zainteresowania koncepcją odpowiedzialnego inwestowania (SRI, Social Responsible Investing), a jaki jest wpływ czynników koniunkturalnych (ponad ¼ indeksu stanowi spółka KGHM, a 21% OKN Orlen, których akcje zwyżkowały podczas surowcowej hossy panującej na światowych rynkach). Na pewno jednak Respect Index rozbudził zainteresowanie tematem CSR na warszawskim parkiecie. Tworzenie indeksu będzie na pewno impulsem dla wielu spółek do rozpoczęcia raportowania działań CSR, które do tej pory były podejmowane, ale spółka nie dokonywała okresowych podsumowań w formie raportu Kolejnym krokiem będzie pojawienie się funduszy opartych na indeksie firm odpowiedzialnych

Zasady CSR są w świecie biznesu coraz bardziej popularne i coraz więcej spółek notowanych na GPW podejmuje działania w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu. Bardzo często działania te nie są prowadzone w sposób strategiczny i firmy nie dokonują ich podsumowań w formie raportu CSR. Z badania przeprowadzonego przez PKPP Lewiatan i Deloitte w 2010 roku wynika, że aż 90% prezesów i członków zarządu dużych firm polskich uznaje swoją firmę za społecznie odpowiedzialną, jednak tylko 1/3 deklaruje posiadanie strategii w tym zakresie. Aż 79% spośród wszystkich spółek, które w ramach procesu tworzenia Respect Indexu wypełniły kwestionariusz dotyczący prowadzonych działań CSR stwierdziło, że nie raportuje na temat podejmowanych przez siebie działań o charakterze społecznego zaangażowania. Nasuwa się wniosek, że na polskim rynku kapitałowym jest świadomość potrzeby działania w sposób odpowiedzialny społecznie oraz chęć do podjęcia takich działań, natomiast bardzo często brakuje narzędzi do ich usystematyzowania. Międzynarodowe wytyczne Global Reporting Initiative (GRI), Norma ISO 26000 czy standardy AA 1000 to drogowskazy, według których powinny kierować się spółki giełdowe, które chcą budować biznes odpowiedzialny społecznie na poziomie międzynarodowym.

Autorzy:

Mirosław Kachniewski
Magdalena Raczek
Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych

Tagi: 
Ostatnia aktualizacja 28/08/2013
Podziel Się